Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

copyleft : auteursrecht - Engels: geen auteursrechten laten gelden. Voor open source software geldt ~. Zie ook: tegenstelling copyright ©

copyright © : auteursrecht - Engels: auteursrecht. Bijv. copyright 2003 Juridischwoordenboek.nl. Zie ook: tegenstelling copyleft

Coremans : politiek - de eerste taalwet was de wet-Coremans van 1873 waarbij het gerecht verplicht werd in Vlaanderen recht te spreken in het Nederlands in alle zaken waarin de beschuldigde het Frans niet machtig was.

correctionaliseren Fr.: correctionaliser : strafprocesrecht - door correctionalisering is het mogelijk misdaden die normaal gezien voor het hof van assisen moeten worden gebracht, na het aannemen van verzachtende omstandigheden, voor de correctionele rechtbank te brengen. Art. 1 wet verzachtende omstandigheden

correctioneel Fr.: correctionel : gerechtelijk recht - strafrechtelijk, in het bijzonder betrekking hebbend op de correctionele rechtbank (die bevoegd is voor wanbedrijven). Bijv. iemand die ~ veroordeeld is, is veroordeeld door de correctionele rechtbank.

correctionele kamer Fr.: chambre correctionelle : strafrecht - onderdeel van de rechtbank van eerste aanleg of van het hof van beroep dat zich bezighoudt met de behandeling van strafzaken.

correctionele rechtbank Fr.: tribunal correctionel : gerechtelijk recht - afdeling van de rechtbank van eerste aanleg die zich bezig houdt met de strafzaken, met name wanbedrijven en de beroepen tegen vonnissen van de politierechtbank. Art. 76 Ger. W. en 174 en 179 Sv. - Zie ook: nadere verklaring wanbedrijf hierarchische verhouding rechtbank van eerste aanleg nadere verklaring politierechtbank

courtage / makelaarsloon Fr.: courtage : contractenrecht - Frans: beloning, loon of provisie die aan een makelaar betaald wordt voor zijn diensten. Vaak is de ~ een percent van de totale waarde van het gesloten contract. Zie ook: nadere verklaring makelaar tegenstelling loon

creative accounting : accountancy - Engels: de wijze waarop een administratie wordt gevoerd en bijgevolg een jaarrekening wordt onderbouwd is dermate "creatief" (in negatieve zin) dat die handeling kan vallen onder het begrip winstmanipulatie. Zie ook: nadere verklaring winstmanipulatie

criminalisering / criminaliseren Fr.: criminaliser / la criminalisation : criminologie - strafbaar stelling van een bepaald gedrag. Zie ook: tegenstelling decriminalisering

culpa : strafrecht - onachtzaamheid (mate van schuld), als strafbepalende omstandigheid in de delictsomschrijving opgenomen. Zie ook: nadere verklaring dolus

culpa in eligendo : aansprakelijkheidsrecht - Latijn: fout bij het uitkiezen van een derde voor het uitvoeren van een bepaalde taak. Bijv. men kan een architect een ~ verwijten als hij de bouwheer een aannemer aanraadt van wie hij weet dat die niet geschikt is voor de uit te voeren opdracht.

cultuurgoed / (mv.) cultuurgoederen Fr.: bien culturel : Europees recht - object dat uit hoofde van de nationale wetgeving of van nationale administratieve procedures als nationaal artistiek, historisch of archeologisch bezit is aangemerkt; voorwerp van grote nationale, cultuurhistorische of wetenschappelijke waarde waarvan export in beginsel verboden is. Art. 36 eg-verdrag en 1012 rv

cum suis (cs) : advocatuur - Latijn: met de zijnen. Bijv. Peeters c.s. zijn de schrijvers van dit boek.

cumulatief aandeel / preferent aandeel / (mv.) cumulatieve aandelen / preferente aandelen Fr.: action privilégiée cumulative : rechtspersonenrecht - aandeel dat- indien in vorige jaren het preferent dividend niet of niet geheel is uitgekeerd- de volgende jaren ook preferent is voor het achterstallige. Eerst nadat alle achterstallige dividenden zijn betaald op de ~, kan dividend op de gewone aandelen worden uitgekeerd. Zie ook: nadere verklaring aandeel nadere verklaring dividend nadere verklaring naamloze vennootschap

cumulatieve verbintenissen / cumulatieve verplichtingen Fr.: contrats cumulatifs / obligations cumulatives : verbintenissenrecht - verbintenissen waarbij de schuldenaar alle prestaties moet nakomen, vooraleer hij van die verbintenissen is verlost. Zie ook: tegenstelling alternatieve verbintenissen

cumulatieve voorwaarden Fr.: conditions cumulative : verbintenissenrecht - voorwaarden waaraan stuk voor stuk moet worden voldaan. Bijv. de vereisten opdat er van een onrechtmatige daad sprake kan zijn. Zie ook: tegenstelling alternatieve voorwaarden nadere verklaring onrechtmatige daad

curandus / (mv.) curandi : personen- en familierecht - Latijn: persoon die onder van een andere persoon of van een instelling (de curator) staat, bijv. wegens een geestesstoornis waardoor hij zijn eigen belangen niet kan behartigen. Zie ook: nadere verklaring curator / (mv.) curatoren nadere verklaring curatele

curator / (mv.) curatoren Fr.: curateur : personen- en familierecht - Latijn: persoon die het vermogen beheert van iemand die wettelijk onbekwaamverklaard is en hem ook vertegenwoordigt in zaken die zijn vermogen aangaan; persoon die een ontvoogde minderjarige bijstaat bij belangrijke rechtshandelingen in verband met zijn vermogen; persoon die door de rechtbank wordt aangeduid om een onbeheerde nalatenschap te beheren Art. 23 S.W. en 476,480,813 B.W. - Zie ook: nadere verklaring curandus / (mv.) curandi nadere verklaring curatele nadere verklaring ontvoogding

curator / (mv.) curatoren Fr.: curateur : faillissementsrecht - Latijn: door de rechtbank van koophandel in het vonnis van faillietverklaring aangesteld persoon die instaat voor het beheer en de vereffening van het faillissement.

da mihi factum, dabo tibi ius : gerechtelijk recht - Latijnse rechtsspreuk: "Geef mij de feiten, ik geef u het recht". Dit beginsel wil zeggen dat de partijen voor de rechter de feiten met betrekking tot hun geschil moeten aanvoeren en bewijzen (bijv. was er een ongeval en wat waren de omstandigheden). De toepasselijke rechtsregels (bijv. de aansprakelijkheidsregels) en hun draagwijdte (ook al zijn dit soms buitenlandse rechtsregels) moeten de partijen echter niet uiteenzetten. De rechter moet deze kennen. Art. 870 Ger.W. en 15 Wetboek van internationaal privaatrecht

daad van beheer / daad van bestuur Fr.: acte d'administration / acte de gestion : verbintenissenrecht - handelingen die normaal gezien kaderen binnen het normaal beheer van een vermogen. Bvb. het verhuren van een onroerend goed voor een periode van minder dan 9 jaar is een ~. Zie ook: tegenstelling daad van beschikking tegenstelling daad van bewaring

daad van beschikking Fr.: acte de disposition : verbintenissenrecht - rechtshandeling met betrekking tot een goed waarmee dat goed uit het vermogen verdwijnt (bijv. verkoop, wegschenken), dan wel de rechten hierop ernstig worden verminderd (bijv. vestigen van een vruchtgebruik of hypotheek op dat goed, verhuren voor een periode van meer dan 9 jaar) Zie ook: tegenstelling daad van beheer / daad van bestuur tegenstelling daad van bewaring

daad van bewaring / daad van behoud Fr.: acte conservatoire : verbintenissenrecht - handeling gesteld om te zorgen dat een bepaald goed bewaard blijft of niet verdwijnt. Bvb. een dakwerker opbellen om na een storm een deel van het dak te komen herstellen. Zie ook: tegenstelling daad van beschikking tegenstelling daad van beheer / daad van bestuur

daad van koophandel / daden van koophandel Fr.: acte de commerce / actes de commerce : handelsrecht - de verrichtingen en verbintenissen die opgesomd zijn in artikel 2 en 3 van het Wetboek van Koophandel en die aan een persoon die ze beroepsmatig stelt, de hoedanigheid van koopman geven (deze worden de objectieve ~ genoemd);
alle andere verrichtingen en verbintenissen van kooplieden waarvan niet bewezen zijn dat ze vreemd zijn aan de koophandel (de subjectieve ~). Art. 1 t/m3 Wetboek van Koophandel - Zie ook: nadere verklaring handelaar

dadelijk opeisbaar Fr.: immediatement exigible : incasso - meteen op te vorderen. Bijv. het gefactureerde bedrag is ~.

daden van beheer / daden van bestuur Fr.: actes d'administration / actes de gestion : vermogensrecht - alle daden en handelingen die nuttig en nodig zijn voor het behoud en de goede werking van een vermogen Art. 1988 B.W. - Zie ook: nadere verklaring vermogen

dader / pleger : strafrecht - pleger van een strafbaar feit of (voor sommige misdrijven) de persoon die het feit heeft uitgelokt. Algemene term zonder specifieke juridische betekenis. Zie ook: hierarchische verhouding verdachten

dagtekening / dagtekenen / gedagtekend Fr.: dater : rechtswetenschap - datum waaruit blijkt wanneer een brief of document is geschreven of opgemaakt. De ~ staat meestal boven- of onderin het stuk. Zie ook: nadere verklaring digitale handtekening

dagvaarding / (mv.) dagvaardingen Fr.: citation : burgerlijk procesrecht - oproep om voor het gerecht te verschijnen; gerechtelijk stuk waarmee een burgerlijke procedure wordt ingeleid bij vrederechter of rechtbank;
officieel geschrift (deurwaardersexploot) dat iemand oproept op een bepaalde tijd voor de rechter te verschijnen in verband met het beslechten van een geschil. Zie ook: nadere verklaring exploot tegenstelling verzoekschrift hierarchische verhouding conclusie van eis / eisen / geëist onderdeel mitsdien te horen eis doen en concluderen

dagvaarding in strafzaken : strafprocesrecht - officieel stuk waarin de officier van justitie de verdachte oproept om op een bepaalde dag voor de rechter te verschijnen. In de ~ waarvan de officier van justitie de verdachte beschuldigt. Zie ook: onderdeel althans / althansen van de dagvaarding

Dartonnelleren : rechtssociologie - formele rechtsleer als verzetsidee, van de Ierse rechtsgeleerde E.J.M. Dartonelle 1843.

databank / (mv.) databanken Fr.: base de données / (pl.) les bases de données : informatierecht - verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn en waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud, in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering.

databankbescherming Fr.: la protection de base de données : databankenrecht - opvraging of hergebruik van een databank kan worden verboden. Zie ook: nadere verklaring intellectuele eigendom (IE) nadere verklaring subjectief recht onderdeel sui generis

databankenrecht Fr.: droit des bases de données : industriële rechten - rechtsgebied dat de regels bevat over de opvraging of hergebruik van een databank. Het ~ ligt vooral vervat in Europese wetgeving en wetgeving op de privacy. Zie ook: hierarchische verhouding handelsnaamrecht

datieve voogdij Fr.: tutelle dative : personen- en familierecht - term gebruikt voor de voogd die werd aangeduid door de familieraad. Sinds de wijziging van het voogdijrecht bij wet van 29 april 2001 is deze term in onbruik geraakt. Art. 405 (oud) B.W. - Zie ook: onderdeel voogdij

datio in solutum / inbetalinggeving / in betaling geven / in betaling gegeven Fr.: dation : verbintenissenrecht - Latijn: het vervangen van de verschuldigde prestatie door iets anders; dat mag (uiteraard) alleen met toestemming van de schuldeiser. Bijv. In plaats van een som geld een kostbaar sieraad in betaling geven. Zie ook: tegenstelling ruil tegenstelling betaling / betalen / betaald

dauphin Fr.: dauphin : advocatuur - bij sommige balies gebruikte, informele benaming voor de advocaat die normaal gesproken de stafhouder zal opvolgen

de facto : rechtswetenschap - Latijn: feitelijk, zonder zich over de juridische implicaties uit te spreken. Bijv. de facto erkenning van Noord-Cyprus.

de jure : rechtswetenschap - Latijn: volgens het recht.

De Nederlandsche Bank N.V. (DNB) : Nederlands recht - centrale bank van Nederland, maakt deel uit van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB). Art. 1 bankwet en 16 bankwet - Zie ook: nadere verklaring liquiditeitstoezicht

debitor cessus : vermogensrecht - Latijn: de schuldenaar die de vordering in de cessie moet voldoen. Zie ook: nadere verklaring cedent nadere verklaring cessionaris / (mv.) cessionarissen

decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd Fr.: la décentralisation / décentraliser / décentralisé : staatsrecht - bevoegdheidsspreiding waarbij de centrale overheid regelende en bestuurlijke bevoegdheden aan lagere overheidsinstanties overdraagt; bij ~ vallen de gedecentraliseerde overheden niet meer onder het directe gezag van de centrale overheid maar nog wel onder het bestuurlijk toezicht ervan. Zie ook: niet gelijk aan deconcentratie / deconcentreren

declaratief Fr.: déclaratif : rechtswetenschap - verklarend bijv. de verdeling heeft een ~ karakter (art. 883 B.W.).

declaratoir vonnis Fr.: jugement déclaratif : burgerlijk procesrecht - vonnis waarbij een bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding wordt vastgesteld. Zie ook: tegenstelling condemnatoir vonnis onderdeel verklaring voor recht

decreet Fr.: le décret : staatsrecht - Rechtsnorm met wetgevende kracht aangenomen door de Vlaamse Raad (Vlaams Parlement), de Waalse Gewestraad, de Franse Gemeenschapsraad, de Raad van de Duitstalige Gemeenschap of de Franse gemeenschapscommissie in Brussel en door hun uitvoerend orgaan bekrachtigd. Zie artt 17-19 Bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen. Art. 127-140 Grondwet - Zie ook: v wet, ordonnantie v Vlaamse Raad, Vlaams Parlement, Waalse Gewestraad, Franse Gemeenschapsraad, Raad van de Duitstalige Gemeenschap, Raad van de Franse gemeenschapscommissie

decreet / (mv.) decreten Fr.: le décret / (pl.) les décrets : staatsrecht - wetgevende akte uitgevaardigd door de Vlaamse Raad, de Waalse Gewestraad, de Franse Gemeenschapsraad, de Raad van de Duitstalige Gemeenschap of de Franse gemeenschapscommissie in Brussel. Art. 127 G.W. en 130 G.w - Zie ook: nadere verklaring Koninklijk Besluit (KB)

decriminalisering / decriminaliseren / gedecriminaliseerd Fr.: la décriminalisation : criminologie - aan bepaald gedrag het strafbaar karakter ontnemen. Zie ook: tegenstelling criminalisering / criminaliseren

decujus Fr.: decujus : erfrecht - erflater. Zie ook: nadere verklaring erflater nadere verklaring uiterste wil / testament

deductie / deduceren / gededuceerd Fr.: la déduction : rechtsfilosofie - onderdeel van gesystematiseerd probleemdenken, waarbij algemene bevindingen worden gekoppeld aan specifieke rechtsregels. Zie ook: tegenstelling inductie / induceren / geïnduceerd

deelbaarheid / deelbare verbintenis Fr.: divisibilité / obligation divisible : verbintenissenrecht - een verbintenis die opgedeeld kan worden tussen verscheidene schuldenaars of schuldeisers.

deelneming / deelnemen / participatie / participeren Fr.: participation / participer : vennootschapsrecht - omstandigheid dat een rechtspersoon in een andere investeert om aldus met die andere duurzaam verbonden te zijn ten dienste van de eigen werkzaamheid; belang van een bedrijf in een ander bedrijf. Een bedrijf waarin een ander minstens 50% in ~ is een dochteronderneming. Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen

deels gegrond / gedeeltelijk gegrond Fr.: fondé partiellement : bestuursrecht - gedeeltelijk juist. Bijv. als een deel van de gronden van het administratief beroep doel treffen. Zie ook: tegenstelling ongegrond

deficit Fr.: déficit : fiscaal recht - tekort; hetgeen de belastingplichtige minder bezit dan op het tijdstip dat hij niets bezat.

definitieve oplevering Fr.: réception définitive : bouwrecht - goedkeuring en aanvaarding door de bouwheer van de uitgevoerde werken. Hierdoor zijn de lichte zichtbare gebreken gedekt en begint de tienjarige aansprakelijkheid te lopen. Art. 2 K.B. 21 oktober 1971

dejuridisering / dejuridiseren / gedejuridiseerd Fr.: dejuridisation : staatsrecht - van regeltjes ontdoen.

delcredere Fr.: ducroire : rechtswetenschap - aansprakelijkheidsstelling van een handelsagent voor verplichtingen die voor derden uit de door hem bemiddelde of afgesloten overeenkomst voortvloeien.

delcrederebeding Fr.: clause de ducroire : rechtswetenschap - contractuele clausule waarin een handelsagent aansprakelijk wordt gesteld voor verplichtingen die voor derden uit de door hem bemiddelde of afgesloten overeenkomst voortvloeien. Bijv. als die derden hun rekeningen niet betalen.

delcredere-overeenkomst Fr.: convention de ducroire : contractenrecht - DE PAGE: contract krachtens hetwelk een persoon er zich toe verbindt de schuldeiser schadeloos te stellen, voor het geval deze zijn schuldvordering niet zou kunnen innen, één en ander tegen betaling, door de schuldeiser, van een commissie of premie.

delegatie Fr.: délégation : verbintenissenrecht - vervanging van de debiteur; overdracht van een schuld van de oude schuldenaar aan een andere, nieuwe schuldenaar. De oude schuldenaar blijft in principe gehouden (geen novatie), tenzij de schuldeiser toestemt met het feit dat de oude schuldenaar bevrijd wordt. Art. 1275 B.W. - Zie ook: nadere verklaring schuldoverdracht tegenstelling cessie niet gelijk aan waarborg tegenstelling novatie

delegatie / delegeren / gedelegeerd Fr.: la délégation : staatsrecht - het overdragen van (een deel van een) bevoegdheid of verantwoordelijkheid van een persoon of orgaan aan een ander, meestal hiërarchisch ondergeschikt persoon of orgaan. Zie ook: nadere verklaring bevoegdheidsdelegatie / delegatie van bevoegdheid tegenstelling attributie / attribueren / geattribueerd nadere verklaring mandaat

delinquentie / delinkwentie Fr.: delinquence : rechtswetenschap - misdadig gedrag.

demissionair kabinet / ontslagnemend kabinet Fr.: le cabinet démissionnaire : politiek - kabinet dat zijn ontslag aan de Koning aangeboden heeft en zolang het nieuwe er nog niet is, slechts de lopende zaken behartigt en geen belangrijke besluiten meer neemt. Zie ook: nadere verklaring kabinet nadere verklaring regering

democratie Fr.: la démocratie : politiek - staatsvorm waarbij (letterlijk) het volk regeert, in de praktijk door middel van een volksvertegenwoordiging (parlement).

democratische rechtsstaat Fr.: l'Etat démocratique : staatsrecht - staatsvorm waarvan de belangrijkste kenmerken zijn:
1. Gekozen volksvertegenwoordiging
2. Parlementair stelsel: regering wordt gecontroleerd door parlement
3. Grondrechten
4. Overheid is ook aan regels gebonden
5. Rechtsbescherming tegen de overheid;
6. Scheiding der machten (in wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht). Zie ook: nadere verklaring parlement nadere verklaring klassieke grondrechten nadere verklaring rechtsstaat

deontologie / deontologisch Fr.: la déontologie : rechtsfilosofie - plichtenleer;
typisch geval dat een belangrijke rol speelt in bijv. de advocatuur of het notariaat. Zie ook: tegenstelling ontologie

deponeren van een merk Fr.: déposer une marque : merkenrecht - inzenden van een merk aan een merkenbureau ter verzekering van het uitsluitend recht op dat merk. Bijv. depot bij het Benelux-merkenbureau.

depositaris / (mv.) depositarissen Fr.: le dépositaire / (pl.) les dépositaires : internationaal publiekrecht - met name onder het verdragenrecht officieel aangewezen of benoemd personen die originele stukken onder zich houdt, de originaliteit van stukken onderzoekt (handtekeningen-check) en van die originele stukken op verzoek gewaarmerkte afschriften uitreikt. Zie ook: nadere verklaring depot nadere verklaring deponeren van een merk

depositorente Fr.: le taux d'intérêt de dépôt : bankrecht - de interesten die een persoon verwerft doordat hij geld bij een bank in bewaring geeft. Zie ook: niet gelijk aan wettelijke rente nadere verklaring contractuele rente / contractrente

depot Fr.: dépôt : intellectuele eigendomsrecht - bewaargeving of bewaarplaats; hetgeen in tijdelijke bewaring bij de notaris, rechtbank, vennootschap of andere instantie is gegeven. Bijv. het ~ van een merk geschiedt door het daartoe aangewezen formulier in te dienen bij de officiële instelling (in de Benelux: het Benelux Merkenbureau). Volgens de Benelux Merkenwet wordt het exclusieve recht op een merk verkregen door het ~. Het wettelijk ~ bepaalt dat een drukker van elk drukwerk een bepaald aantal exemplaren gratis in een centrale bibliotheek (in België de Koninklijke Bibliotheek) deponeert. Zie ook: nadere verklaring wettelijk depot onderdeel bouwdepot / (mv.) bouwdepots onderdeel depotrekening

derden Fr.: les tiers : verbintenissenrecht - (rechts)personen die buiten een bepaalde rechtsverhouding staan en in beginsel daarmee niets te maken hebben. Bijv. in de overeenkomst tussen boer Piet en de veiling zijn anderen ~. Zie ook: nadere verklaring derdenbeding / beding ten behoeve van een derde tegenstelling partijen (pp.)

derdenbeslag Fr.: saisie-arrêt : beslagrecht - het beslag dat onder een schuldenaar van de beslagene wordt gelegd. Bijv. door beslag te leggen onder de werkgever, zodat (een deel van) het salaris rechtstreeks aan de beslaglegger wordt betaald. Zie ook: onderdeel loonbeslag niet gelijk aan bodembeslag

derdenrekening Fr.: compte de tiers : advocatuur - rekening die advocaten (alsook een aantal andere vrije beroepsbeoefenaars) verplicht zijn te openen ter bestemming van gelden van hun cliënten. Zie ook: nadere verklaring advocaat / advocaten

derden-verzet Fr.: tierce-opposition : burgerlijk procesrecht - buitengewoon rechtsmiddel dat een persoon kan aanwenden wanneer hij meent benadeeld te zijn door een vonnis dat tussen andere partijen is uitgesproken; protest dat een persoon kan aantekenen tegen een vonnis dat hem in zijn rechten benadeelt en waarbij hij geen partij is geweest. Zie ook: tegenstelling beledigde of benadeelde partij

deregulering / dereguleren / gedereguleerd Fr.: la dérégulation : staatsrecht - afschaffing, terugdringing, stroomlijning of vereenvoudiging van wet- en regelgeving, teneinde de economie te bevorderen en onnodig hoge kosten ten gevolge van ondoelmatige regelgeving te vermijden. Zie ook: tegenstelling decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd tegenstelling verzorgingsstaat

derhalve / weshalve Fr.: donc : rechtswetenschap - bijwoord: 'om die reden'; vaak als kopje gebruikt als inleiding tot de conclusie van een verzoekschrift.

derogerende werking van goede trouw Fr.: effêt dérogatoire de la bonne foi : verbintenissenrecht - op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en de billijkheid) kunnen afspraken worden opzij gezet. Zie ook: nadere verklaring redelijkheid en billijkheid nadere verklaring aanvullende werking van goede trouw